Merhabalar. Bu hafta kişilik gelişiminden bahsetmek istiyordum ancak öncesinde gelişimi etkileyen faktörlerden bahsetmek daha doğru olur diye düşündüm. Geçen hafta gelişimin temel ilkelerinden bahsetmiştim.  Şimdi de sizinle birlikte gelişimi etkileyen faktörlere bakalım! Döllenen yumurtadan başlamak üzere insan büyümesinin her bir organını nasıl gelişeceğine ve yaşamanın ilk anından ölünceye kadar her bir aşamada ne gibi özellikler göstereceğine dair bilgiler genlerde depolanmıştır. Genel, saçımızın, gözümüzün, cildimizin rengini, kemiklerimizin uzunluğunu, kısacası bedenimizin tüm fiziksel yapısını belirler. Bunlara kalıtsal özellikler denir. Bireyin çevresi ile etkileşimi ile anında kazandığı alışkanlıklar ve kişilik özellikleri ise kazanılmış özelliklerdir. Bireyin yaşamı boyunca kazandığı bu özellikler kalıtım yoluyla geçmez.
Gelişimi etkileyen en önemli faktörlerden birisi çevredir. Ve çevre faktörü doğum öncesi dönemden itibaren başlar. Uzmanlar çevresel faktörleri doğum öncesinden başlayıp bebeğin dünyaya gelmesinden sonrada devam ettiğini söylüyor.
Doğum öncesinde beslenme gibi ana faaliyetlerini gerçekleştireceği bir çevre olmasının yanında, dışarıda da annenin bulunduğu ortam (sigara dumanı, gürültü) ya da psikolojik durumu (stres, mutsuzluk gibi) fetusun gelişimini olumlu yada olumsuz etkiler.
Doğum sırasında ise fetusun oksijensiz kalması, kordon dolanması ya da doğum sırasındaki oluşabilecek komplikasyonlar gibi çevre faktörleri yine bebeği etkiler.
Doğum sonrasında ise bebeği kucağınıza aldığınızdan itibaren ailenin yapısı, ailenin çocuğunu yetiştirme tarzı, arkadaş grupları, okul çevresi gibi bir sürü çevresel etken devreye girmeye başlar. Bunun en önemlisi beklide çocuğun vaktini en fazla geçirdiği ailenin çocuğu yetiştirirken izlediği yol. Çocuğunu aşırı kuralcı, cezalandırıcı ve isteklerini sınırlandırıcı yetiştiren ailelerin çocuklarının, olması gerektiğinden fazla hoşgörülü çocuğun her istediğini yapan ailelerin çocukları ile hemen hemen aynı oranda zarar gördüğü saptanmıştır. Aile aşırı uç davranışlardan kaçınmalıdır. Doğru olan davranış biçimi, tutarlı ve güven veren bir davranış şeklidir.  Çocuktan beklentilerin açıkça belirtilmesi, onun davranışlarının yeteneklerine göre yönlendirilmesini çok daha kolay sağlayacaktır. Bu davranış şekli ile yetiştirilen çocukların özgüvenli, yaşıtları ile doğru ilişkiler kurabilen ve hayatta daha başarılı olan birey oldukları ölçülmüş. Anne babanın birbirlerine davranışları çocuğun kardeş sayısı, ailenin diğer çocuklara davranışı, kardeşlerin birbiri ile doğru iletişimi aile içindeki diğer faktörlerdendir. Yine ailenin ekonomik ve kültürel yapısı, yaşadıkları yer hatta yiyip içtikleri bile çocuğun gelişimini etkileyen faktörlerdendir. Bunun dışında çocuğun yaşıtları ile ilişkisi, okul yaşamı, teknoloji kullanımı ve bunun gibi daha birçok etken gelişimi olumlu veya olumsuz etkileyebilir.


     Ailenin parçalanması da çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. Ailenin dağılması, boşanmalar tüm çocuklar için sancılıdır. Özellikle küçük çocuklar daha çok etkilenmekte, hatta olaylardan kendilerini sorumlu tutmaktadır.

      Çocukların doğuş sırası da çocuğun gelişimini etkileyen faktörler arasındadır. Anne-babalar ilk çocuklarından çok şey bekler. İlk çocukların yüksek motivasyonlu, hırslı, başarılı, kurallara uyan bireyler olarak yetişmelerini beklerler. Buna rağmen kendilerine güveni azdır, temkinli ve tutuculardır. Ortanca çocuklar, eğer cinsiyet farkı, göz rengi gibi istenilen özellikleri yoksa ilgi odağı olamazlar. Çok fazla ilgi görmedikleri için daha bağımsızlardır. Akranlarıyla daha iyi ilişki kurarlar. Daha mutlu olurlar. Sonuncu doğan çocukların özellikleri de ilk çocuklara benzeyebilir. Ancak ilk doğan çocuklar genellikle erken olgunlaşırken, sonuncular uzun süre çocuksu kalabilirler. İlk doğanlara göre daha çok ilgi çekmeyi başarabilirler.
Tarihsel zaman çocuğun gelişimini etkileyen bir diğer faktördür. Peki tarihsel zaman ne diyecek olursanız; gelişim döneminde yenilikler ve değişimlerin oluşturduğu zaman bölümünü ifade eder. Örneğin; günümüzde bilgisayar destekli öğretim, internet, cep telefonunun kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Diğer bir örnek; Amerika’nın Irak’a girmesi ile birlikte çocukların oynadıkları oyunda savaş oyunlarına ağırlık verdiği görülmüştür.
      Özetle; genel olarak gelişim hem kalıtımdan hem çevreden etkilenir. 
      Gelişim bir bütündür. 
      
      Haftaya Freud’dan çokça bahsedeceğim bir gelişim yazısında görüşmek üzere, 
sağlıcakla kalın. 
 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.