1830’lu yıllarda bir köy olan Mersin’in kısa sürede gelişmesi, sosyal hayatın gereği olan çeşitli kurumlarında oluşmasını beraberinde getirmiştir. Ekonomik kurumların hızla gelişmesine rağmen, eğitim kurumları maalesef aynı hızı yakalayamamıştır.

 

1885’li yıllarda Mersin’de nüfus yoğunluğunun önemli bir kısmını teşkil eden gayrimüslimlere ait 7 yabancı okul vardı. Türk ve Müslüman nüfus çok daha fazla olmasına rağmen Osmanlı mekteplerinin sayısının da yedi olması, Müslüman-Türk ahalinin eğitim konusunda gayrimüslimlerden geri kaldığını bariz bir şekilde göstermektedir.

 

Mersin’de Eğitim kurumlarının gelişmesinde Adana Valileri Ziya Paşa, Abidin Paşa ve Sırrı Paşa’nın katkıları son derece etkili olmuştur. Ayrıca Mersin Mutasarrıfları Neşet Paşa, Cemal Bey ve Nazım Paşa da bu kurumların oluşmasında ve gelişmesinde büyük emek harcamışlardır.

 

Yeni kurulan bir kent olan Mersin’de eğitime kaynak bulma sıkıntısı vardı. Merkezi hükümet Osmanlının da borçların ağır baskısı altında olduğu bir dönemdi. 1885 yılında Mersin Mutasarııfı Nazım Paşa kaynak arayışına gitmiş ve Okul dernekleri lağvedilerek, Okulların idaresi, kurulan  Özel bir Komisyona devredilmiştir.

 

Bu komisyon elde ettiği gelirlerle, Maarif Oteli’ni ve iskeleyi yapmış, bunların gelirleriyle okulların giderlerini ve öğretmenlerin maaşlarını karşılamıştır.

 

Bazı köylerdeki Okullar, halen eğitim ve öğretime devam eden “Kayatepe İlkokulu” ile Mahmudiye Mahallesindeki “İnönü İlkokulu” bu komisyonun oluşturduğu gelirlerle yapılan okullardır.

 

Mersin’de ilk Medrese 1882 yılında Hamidiye Mahallesi’nde kurulmuştur. 4 öğrenciyle eğitime başlayan Medrese, aynı zamanda Hamidiye Mahallesinin “Medrese Mahallesi” olarak anılmasına neden olmuştur. Daha sonra Camiişerif Mahallesin de ikinci bir Medrese açılmıştır.

Burhan köyü (Öğrenci sayısı 20), Mezitli  (Öğrenci sayısı 15) ve Bekirde (Öğrenci sayısı 6) köylerinde de Medreseler açılmıştır.

 

Tanzimat fermanıyla birlikte başlayan Medrese dışındaki eğitim kurumları Mersin’de etkili olmuş ve bugünkü Ortaokul muadili olan ilk “Rüştiye” Mektebi açılmıştır.

 

 Çeşitli kaynaklar İlk Rüştiyenin 1872 yılında açıldığını ifade etmektedirler.(ilk yıl 24  öğrencisi vardı.) Fakat Milli Eğitim Bakanlığı arşivleri, Mersin de ilk Rüştiyenin eğitime başlama tarihini 1909-1910 öğretim yılı olarak göstermektedir. Muhtemelen Bakanlık arşivlerinin yeterli korunamaması geçmiş bilgilerin kaybolmasına neden olmuştur.

 

Mersin Rüştiyesinin ilk öğretmeni Ahmet Sami Efendi olup öğrenci sayısı 24’tür. Daha sonra Ahmet Hamdi Efendi 1889 yılına kadar hocalık yapmıştır. Arapça, Kuran-ı Kerim, Farsça, Tarih, Matematik, Coğrafya ve jimnastik derslerinin okutulduğu mektepte, 1894 yılından itibaren “Ecnebi Lisanı” dersinde Fransızca okutulmaya başlanmıştır.

 

1909-1910 öğretim yılında Rüştiye mektebi İdadi’ye (Lise) dönüşmüştür.  1919 yılına kadar eğitimine devam eden okul, Fransızların Mersin’i işgali ile 1919 yılında, Okul Müdürü Nazmi’nin, Fransız işgal komutanı Binbaşı Anfre tarafından Okulun kapatılmasına zorlanması  ve 24 saat içinde Mersin’i terke zorlanması sonucu kapanmıştır.

 

Kurtuluş savaşı sonunda okul, 1922 yılında Mersin Ticaret İdadisi adıyla yeniden açılmıştır. Mersin’in bir ticaret kenti olması nedeniyle Ticaret lisesine ihtiyaç duyulmuş ve derslere mesleki ve ticari dersler konmuştur.   1926-1927 öğretim yılında Ticaret İdadisine ait özel şartlar kaldırılarak, tekrar Ortaokula dönüştürülmüştür.

 

 Mersin İdadisi daha sonra ki ismiyle Mersin Ticaret İdadisi bu tarihten sonra “Mersin Ortaokulu” olarak adlandırılmış,  yakın bir zamana kadar aynı isimle eğitim ve öğretimine devam etmiştir.

 

Eski adı Mersin İdadisi olan Mersin Ortaokulu sırasıyla şu binalarda eğitim ve öğretimine devam etmiştir:

*Kayatepe İlkokulu (Okulun adı Mersin İdadisi)

*Ziya Paşa Oteli. (Okulun adı Mersin İdadisi)

*Fransız kilisesine ait mektep (Okulun adı Mersin İdadisi)

*Mavromatti ailesine ait ev (Okulun adı Mersin Ticaret İdadisi)

*Madam Füliye nin evi (Okulun adı Mersin Ortaokulu)

*İstasyon civarında Manolyan evi

*Hacı Kozma’ya ait evin bir bölümünde

*Rum Kilisesine ait mektep (Bu binada Cumhuriyet İlkokulu faaliyet göstermekteydi. 1928 yılında Cumhuriyet İlkokulu şimdiki Borsa Sarayının yerindeki eski binaya taşınınca Kiliseye ait bu binada Mersin Ortaokulu faaliyet gösterdi.)

*Hacı Kozma’ya ait evin tamamı (Mersin Ortaokulunun o dönemde ki 3 katlı kargir binası Hacı Kozma’ya ait olup 4.10.1931 yılında vaki müracaat üzerine Vilayet Meclisinde okula tahsis edilmiştir. Bu esnada binada esaslı değişiklikler yapılmıştır. 30.05 1933 tarihinde Okula bitişik olan 2 parça arsa istimlak edilerek okula dahil edilmiş ve teneffüshane ihtiyacı giderilmiştir.)

*1945 yılında Mersin Lisesinin (şimdiki Tevfik Sırrı Gür Lisesi) açılmasıyla, şimdiki binası Mersin Lisesine tahsis edilmiş ve Mersin Ortaokulu bu binadan taşınmıştır.

*1966 yılında tekrar bugünkü binasına taşınmış ve günümüze kadar bu binada faaliyet göstermiştir.

 

Okul ilk dönem 2 ayrı binadan teşekkül  etmişti.

Ana  Bina;  Mağazalar Karakolunun karşısında ki ana binanın günümüze kadar hangi amaçlarlar kullanıldığını görelim:

*1905 yılında Kapusen Rahipleri tarafından kilise lojmanları olarak taştan yapılmıştır.

 

*1922 yılında Mersin’in Fransız işgalinden kurtulmasıyla kilise tarafından okul olmak kaydı ile hazineye bağışlanmıştır. Bina 1923 yılında Cumhuriyet İlkokulu olarak kullanılmış,

 

*1928 yılında Cumhuriyet İlkokulunun  şimdiki Borsa Sarayının yerindeki eski binaya taşınmasıyla Mersin Ortaokulu olarak açılmıştır.

 

*1945 yılında Mersin Lisesi olarak kullanılmıştır.Mersin Ortaokulu lisenin açılmasıyla bu binadan taşınmıştır.

 

*1945-1966 tarihleri arasında Sanat Enstitüsü olarak hizmet vermiş,

 

*1966 yılında Sanat Enstitüsü’nün (Endüstri Meslek Lisesiş) yeni binasına taşınması ile 2. kez Mersin  Ortaokulu olarak yeniden faaliyete girmiştir.

 

2.Bina ; Ana bina ile aynı tarihlerde,aynı maksatla yapılmış olup aynı bahçede bulunmaktadır. Dışı taştan ,iç bölümleri bağdadidir.

 

Kuruluşu Mersin’in  kuruluş tarihine kadar giden ve neredeyse Mersin’le yaşıt olan Mersin Ortaokulunun adı  8 yıllık ilköğretim kanununun çıkmasıyla 01Temmuz 1998 tarihinde, Mersin Ortaokulu ile 3 Ocak İlkokulunun birleştirilmesiyle sonucu “Mersin 3 Ocak İlköğretim Okulu”olarak değiştirilmiştir.

 

Tarihe mal olmuş bu gibi kurumların adını değiştirmek tarihe saygısızlık olduğu gibi, bu tip kurumların tarihlerinin hem evrak üzerinde yok olmasına  hem de hafızalardan silinmesine neden olmaktadır. Mersin’de yeni yapılan okullardan birinin adı 3 Ocak olarak konabilirdi. Bu şekilde Mersin’in kurtuluş tarihi olan 3 Ocak tarihi hafızalarda kalır hem de Mersin gibi genç bir kentte, sayıları son derece sınırlı olan tarihe mal olmuş bir kurumun adı korunabilirdi. 

 

Kent yöneticilerinden ve Milli Eğitim Müdürlüğünden  neredeyse yüzyıllık bir geçmişe sahip olan  Mersin Ortaokulu adının iade edilmesini ve yapılan yanlışlığın giderilmesini istemek, bu kente yaşayan ve kent ile ilgili kaygılar duyan herkesin hakkıdır. Tabi bu konuda en büyük görev bu okuldan mezun olan kişilere düşmektedir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.