Rusatom öncülüğünde Rusya’ ya ait beş devlet şirketinin ortak olduğu Akkuyu NGS AŞ.’ nin alt
taşeron İC İçtaş ile olan tüm iş ve hizmet alımına ilişkin sözleşmeleri sona erdirmesiyle başlayan
tartışmalar öylesine sığ bir alana çekildi ki, asıl konuşulması gerekenleri dile getirmek bile gittikçe
güçleşiyor…
İktidar ve destekçilerine diyecek fazlaca sözümüz yok ama muhalefetin soruna yaklaşımı konunun ana
mecrasından bambaşka yerlere sürüklendiğini gösteriyor ki, üzerinde durulması gereken vahim tablo
tam da bu…
Örneğin ağız birliği edilmişçesine koro halinde Rusya’ nın Akkuyu’ ya çökmesi, Türkiye’ nin devre dışı
bırakıldığı iddiaları..
Akkuyu santralinin yapım ve işletmesini düzenleyen yasa ve o yasanın uluslar arası anlaşma niteliğine
kavuşturan TBMM kararıyla hiçbir zaman şirketteki payı %51’ den az olmayacak ve tüm kararları bu
oran sayesinde alabilecek Rusya, zaten kendisine ait olan ve çok istemesine rağmen Türkiye’ den %49
payı alacak sermayedarın çıkmaması nedeniyle bugün %100’ üne sahip olduğu bir tesise nasıl oluyor
da çökmüş oluyor?
Rusya ‘yap işlet sahip ol’ yöntemiyle inşa edeceği santrali en az 60 yıl işletecek, buradan elde ettiği
elektriği bize satacak ve o 60 yıla ilave 30 yıllık ta uzatma söz konusu…
Muhalefet 20 milyar dolara çıkması öngörülen tesisin maliyetini sorgulayabilir…
Satın alma taahhüdünde bulunulan elektrik fiyatlarını masaya yatırabilir…
Daha da ilginci, aynı Rusatom öncülüğünde aynı Rusya’ nın Mısır’ da Akkuyu ile birebir aynı teknoloji
ile yapacağı aynı kapasitedeki santral hakkında imzaladığı anlaşmada %50 Rusya-%50 Mısır eşit
ortaklığı örnek gösterip, “Mısır kadar da mı olamadık?” sorusunu gündeme getirebilir…
Ama konuya vakıf hiç kimse çıkıp Rusya Akkuyu’ da Rusya kazandı, Putin diz çöktürdü vb. gibisinden
sansasyon söylem ötesi anlam ifade etmeyen kakofonilerle gündemi meşgul etmemeli…
Akkuyu’ da ne olmuş?
İktidara yakınlığıyla maruf bir şirket ile Rusya Akkuyu’ daki taşeron ilişkisini sona erdirmiş…
Ülke bir yana dünyanın geleceğiyle ilgili kaygı duyanlar muhalefetten bu tribünlere slogan repliği
verme ötesinde meselenin asıl tartışma platformuna çekilmesini istiyor ve bekliyor…
Örneğin 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Akkuyu NGS AŞ neden stratejik yatırımlar kapsamına
alınıp, her türlü vergi gümrük vs. muafiyeti yanında bedava arazi tahsisiyle ödüllendirildi?*
Tanınan teşviklerin mali boyutu ne? Ülke neredeyse 100 boyunca Rusya’ ya kendi topraklarında
üretilecek ve atıklarının ne olacağı bile meçhul nükleer maceranın gelecek nesillere nasıl bir miras
bırakacağının sorgulanmaması olağan bir durum mu?
Ve yaklaşmakta olan asıl tehlikenin ayak sesleri…
Son günlerde tüm Avrupa’ yı kasıp kavuran sıcaklar, dünyayı tehdit eden küresel ısınmanın artık ete
kemiğe bürünmesi, ısınan ve yer yer kurumaya yüz tutan nehirler nedeniyle başta Fransa olmak
üzere muhtelif ülkelerde nehir sularıyla soğutulan nükleer reaktörlerin yaratacağı sorunlar,
potansiyeli yüksek felaket senaryoları…

2019’ da kaleme aldığım makalede yine bugünlere benzer sıcak hava dalgası nedeniyle İsviçre-Fransa
arasındaki bölgede Rhone nehir sularıyla soğutulan Fransa’ ya ait santraller nedeniyle İsviçre’ nin
Fransa’ ya rest çektiğini anlatmıştım.**
Bugey yöresindeki 5 reaktörün 10 derece ısttığı sular nedeniyle doğası tehdit altına giren İsviçre’
nin Fransa’ ya “tesisleri buradan kaldır” uyarısı ve sorunu uluslar arası tahkime götürme girişimiyle
başlayan sürecin sancıları devam ederken, bu yılın temmuzunda enerjisinin büyük bölümünü
nükleerden elde eden Fransa çok daha ciddi sorunlarla boğuşmak zorunda kaldı…
Fransa’ da enerji alanını düzenleyen ve yöneten EDF kurumu Nisan ayında, nehir sularıyla soğutulan
reaktörlerin 15 Temmuzdan itibaren deşarj işlemlerinin askıya alınması bir başka ifadeyle santrallerin
üretime ara vermesi kararını almıştı…
Ancak Rusya’ nın Ukrayna’ ya saldırmasıyla başlayan ve dünyaya doğal gaz tedarik krizi olarak
yansıyan sorun Fransa’ yı, öylesine bir enerji dar boğazıyla karşı karşıya bıraktı ki FED 8 Ağustos 2022
günü 15 Temmuz muafiyetini 11 Eylül tarihine kadar uzatmak zorunda kaldı..
Kaldı kalmaya da, aşırı sıcaklar nedeniyle 30 derece üzerine çıkan nehir suyu sıcaklıkları nükleer deşarj
suları nedeniyle daha da ısınacak.. (2019’ da Rhone nehrine soğutma sularını bırakan reaktörlerin bazı
noktalarda nehri 8-10 derece ısıttığı ve doğal yaşamı yok etmeye başladığını ortaya koyuyordu)
EDF’ nin sıcak aylarda nükleer reaktörlerin kapatılarak, nehir sularının ısınmasını ve doğal yaşamı
tehdit etmesini önlemeye yönelik planı küresel ısınma duvarına çarpıp parçalanmış bulunuyor..
Nehirlerin yüksek ısınma, korozyon ve bakım sorunları eklenince yarısı devre dışı kalan santrallerin en
azından geri kalanlarıyla yaşamı sürdürme anlamına gelen üretimi sürdürme tercihini yapmak
zorunda kaldı EDF…
Geçici durdurma kararının askıya alınmasına rağmen Fransa, baş etmekte zorlandığı reaktör soğutma
sorunları nedeniyle bu yaz başka ülkelerden elektrik satın almak zorunda bugün itibariyle…
Nükleer santraller sayesinde enerji üretimini istikrarla sürdürmekle ve gereksinim duyduğu elektriği
kesintisiz güvence altına almasıyla övünen Fransa son iki ayda 10 GW reaktör üretimine eşdeğer
enerji ithal etti komşu ülkelerden…
**
Tüm bunları bir kez daha ele almaya neden mi gerek gördüm?
Serin nehir sularıyla soğutulan nükleer santralleriyle övünen ve geçmişte deşarj suları sorunlarıyla
tanışmamış Fransa’ dan ilham bizi bekleyen ancak hiç gündeme gelmeyen, tartışılmayan ciddi bir
tehlike bekliyor başta Mersin olmak üzere tüm Doğu Akdenizi…
Akdeniz’ in en sıcak deniz suyuna sahip bölgesinde yapımı süren Akkuyu’ yu ve yaz günleri ortalama
sıcaklıkları 30 derecenin hayli üstüne çıkacak, Doğu Akdeniz’ in bu cennet köşesine boca edilecek
sularla, doğanın ve tüm canlı yaşamının ne hale geleceğini ciddi anlamda masaya yatırmadan ‘Akkuyu
mülkiyetini’ tartışmak gerçekten de tuhaf değil mi?
Soruya 2019’ da kaleme aldığım makalede yanıt aramış, bölgeyi özellikle de Doğu Akdeniz’ i yıllardır
inceleyen ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü uzmanlarından Prof. Cemal Gücü’ nün; ‘ağustos ayında 31
dereceye çıkacak deniz suyunu, reaktörden çıkan su 3 derece daha ısıtacak ve deniz suyu 34-35
dereceyi bulacak’ tespitine yer verip şunları yazmışım: ***
“Bu suların ısınması tablosu ise Mersin ve İskenderun körfezlerindeki balık türlerinin yok olması
riskini barındırıyor.

Çözüm!
“Tek ve akılcı çözüm küresel ısınma nedeniyle gittikçe artan tehdidi de göz önünde bulundurup bir
an önce nükleer macerasından vazgeçmek ve bölgedeki asıl potansiyel olan güneş enerjiye
yönelmek..”
Bugün dünden çok daha yüksek perdeden seslendirmemiz gereken öneri bu…
Sonuçtan çok taraftar etkilemeyi amaçlayan içi boş söylemler yerine geleceğimizi tehdit eden
sorunları konuşabilseydik keşke…
*9 Ağustos 2016 günü bir araya gelen Erdoğan ve Putin görüşme ardından aynı konuda benzer
mesajları dillendiriyorlardı.
Erdoğan; “Akkuyu projesinin 'stratejik yatırım' haline getirilmesi konusu vardı. Bu karar alınacak ve
Akkuyu stratejik yatırım konusu içerisinde yerini alacak” derken Putin; “Akkuyu’ya gelecek olursak,
Türkiye’deki üç yasada gerekli değişiklikler getirildi. Santral, stratejik yatırım statüsüne çekilecek.
Bütün bunlar bu büyük projelerin, on milyarlarca dolarlık projelerin hayata geçirilebileceğini
gösteriyor” diyordu…

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner291