İnsanlık tarihinin en başından beri toplumların kültürlerinin en önemli bileşeni sanattır. Henüz yazının bulunmadığı ilk dönemlerde mağara duvarlarına yapılan; örneğin Fransa’nın güneybatısındaki Chauvet Mağarası’nda bulunan ve 32.000 yıl öncesine dayandığı düşünülen resimler ve yine paleolitik döneme ait Fransa’nın güneyinde Lascaux Mağarası’nda ve İspanya’da Altamira Mağarası’nda bulunan resimler, o dönemlerin ilkel insanlarının sanat üretim ve sunum ihtiyacının belgeleridir.

Sanat eserleri çeşitli tarihsel dönemlerde, belli toplumsal koşulların bir anlamda simgesel özeti sayılabilecek bir estetik bağlamın göstergeleridir. Böylece her sanat eseri, kendi çağının içinde, üretildiği toplumun özellikleri hakkında bilgilendirir bizi. Her sanatçı yaşadığı çağın tanığıdır ve eserleri ile bir anlamda ait olduğu dönemi belgelemektedir.

Sanat ve toplum arasındaki ilişki, geriye dönük olarak sanatçının yaşadığı dönemin yorumlanmasına ve sonraki dönemlerin yönlendirilmesine katkısı açısından önem taşımaktadır.

Sanat; tanıtım, iletişim, etki ve ikna işlevlerine sahiptir en başından beri. Tüm özellikleri ile toplumları dönüştürücü etkiye sahiptir. Bu nedenle iktidar ve egemen güçler açısından da ayrıca önem taşımaktadır.

Sanatın gücü her çağda baskıcı iktidar otoritesine karşı mücadelenin, başkaldırışın, değişimin, ilerlemenin yol göstericisi olmuştur. Sanatçının yaratıcılığı toplumsal hareketliliğe katkı sağlar. Aydın ve sanatçı insanların düşüncelerinden, tavırlarından hep korkulur. İlk susturulmak istenen ama susturulamayan kesimdir sanatçılar. İhtilâller yoluyla gelen dikta rejimleri sanata her zaman darbe vurmuşlardır. Dinsel bağnazlık / aymazlık ve terör de toplumun, insanlığın bir başka baş belâsıdır. Korku ve endişenin yarattığı ortamlarda sanat ve kültürel yaşam da gündelik hayat gibi olumsuz etkilenir. Gene de sanat tarihinde örneklerini çokça gördüğümüz gibi, özgür ve yaratıcı sanatçı bunlara hiçbir zaman teslim olmamıştır, olmaz da...

Hangi ortamda olursa olsun, neye maruz kalırsa kalsın sanatçının yaratıcılığı, duruşu ve performansı etkilenmez. Örneğin İspanya İç Savaşı'nda Guernica kasabasında Franco rejiminin yaratığı katliamı hatırlayalım. Bu katliam İspanyol sanatçı Picasso’nun sanat tarihinin başyapıtlarından biri olan muhteşem eseri “Guernica”yı yaratmasına vesile olmuştur. Hitler’in subaylarından biri Picasso'nun atölyesine gelir; Picasso'ya “Bunu sen mi yaptın?” diye sorar. Picasso'nun cevabı gerçeğin ta kendisidir: “Hayır siz yaptınız!"

Sanatçı özgürlük ve demokrasi için tavrını ortaya koyar. Sanatçı sanatsal yaratıcılığını ve performansını ortaya koyarken özgürlük savaşından geri kalmaz. Bir örnek daha verelim: Londra bombalanırken Churchill, demoralize olan toplumun moralini yükseltmek için operaya gitmiştir. Yaşanılan bu iki örnek sanatın ve sanatçının toplumdaki rolünü göstermektedir.

Sanatın gücünün ve toplumsal işlevinin sonucu olarak, darbecilerin ve totaliter rejimlerin sanatçılarla arası hiçbir zaman iyi olmamıştır. Bu sebeple ilk darbeyi yiyenler, susturulmak istenenler daima soran, sorgulayan bireyler, sanatçılar olmuşlardır. Ancak sanatçı susturulamaz. Yine de yaratmaya, özgürlük ve demokrasi mücadelesine devam eder.

Demokratik ve özgürlükçü toplumlarda hiç kimse ve düşünce ötekileştirilmez. Demokrasi ve özgürlüklerin savunulması söz konusu olursa, darbelere, totaliter dikta anlayışına en sert tavır bu nedenle sanatçılar tarafından konulur.

Yaşadığımız çağda demokrasinin, insan haklarının, uluslararası hukuk düzeni ile oluşmasında en etkili ve önemli faktörlerinden biri sanattır. Toplumsal ilerlemenin, çağdaşlığın ve çağdaş demokrasilerin oluşumu ve gelişiminin çağlar boyunca sanatın ilerlemesiyle paralel yürüdüğünü uygarlık tarihinden görmekteyiz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.