banner214
  Arşiv; Fransızca bir kelime olup “belgelik”anlamındadır.  “Yunancada resmi evrak anlamına gelen arkheia (arkhea: hükumet) kökünden türetilmiştir. Toplanmış resmi veya özel bir kuruma ait evrakın saklandığı yer anlamına geldiği gibi bu şekilde korunan evrak anlamına da gelir.”Arşiv; bir milletin hafızası ve tapu senedidir. Milleti geçmişten bugüne ve bugünden yarına bağlayan vesikalardır. Arşiv bir milletin kimliğidir.
 Sözlükte Arşiv; bu kelime için yaygın olarak kullanılan dört farklı işlevi içermektedir.
1. Kurumların veya kişilerin faaliyetleri sonucu meydana gelen ve belirli gaye ile saklanan belgeler,
2. Bu belgeleri koruyan ve faydalanmaya sunan kuruluş,
3. Bu belgelerin korunduğu yer (Osmanlı Hazine-i Evrak)
4. Belli konuda toplanmış yazılı, sesli ve görüntülü belgeler anlamında kullanılmaktadır.
Arşivin tanımına gelince, bir Macar bilgini olan Horcog Jozsef onu "herhangi bir resmi daire, resmi veya yarı resmi herhangi bir cemiyet, aile ve şahısların faaliyetleri, iş görmeleri
neticesinde zuhur eden ve tanzim edilmek üzere kendilerinin tasarrufunda bulunan yazıların ekleriyle birlikte heyet-i mecmuası" diye gayet etraflı bir şekilde tarif etmiştir.
             “Arşiv, tarih yazma işinin gıda aldığı ebedî bir membadır. Bunun için de vazifesi bu membaı, tarih yazılması işinde açık, emin ve müsait bir halde bulundurmasıdır. Bu vazifenin görülebilmesi tabiatıyla birçok problemleri ortaya atıyor ki bilhassa zamanımızda bu, mütemadiyen artmaktadır. Bu problemlerin halli ilmî metot seviyesine yükseldiği vakit ilmin yeni bir şubesi doğmuş oluyor: Arşiv ilmi.."
            Osmanlı Döneminde arşiv çalışmaları devletin ilk kuruluş dönemlerinden itibaren başlamıştır.  İlk dönemlere ait belgelerin büyük bir bölümü, Timur’un Ankara Meydan Muharebesinde Yıldırım Bayezıd’ı mağlup etmesinden sonra, Başkent Bursa’yı istilası esnasında tahrip edilmiştir. Osmanlıların Balkanlar’a yayılmasından sonra Başkent olan Edirne’de de toplanan resmi evrak, meydana gelen yangın ve çeşitli nedenlerle yok olmuştur. Bu belgelerden günümüze ulaşan evrak sayısı çok azdır.
            Başbakanlık Arşivleri Genel Müdürlüğü olarak faaliyet gösteren arşiv kurumunun ilk temelleri, İstanbul’un fethinden sonra atılmıştır. Yedikule’de kurulan ilk arşiv daha sonra Sultanahmet’te Atmeydanı’na nakledilmiştir. Ayrıca Topkapı Sarayı’nda arşiv malzemeleri Hazine Dairesinde muhafaza edilmiştir. Bağımsız bir arşivin kendine ait bir binada faaliyet göstermesi Sultan Abdülmecit (1836-1681) döneminde olmuştur. Babıâli’de modern anlamda bir arşiv binası yapılmıştır.1850'de tamamlanarak hizmete giren binaya  “Hazine-i Evrak” adı verilmiştir. Arşiv’in idarecisine “Hazine-i Evrak Nazırı” denmiştir.
            Osmanlı arşivlerinde temel sorun tasnif çalışmalarıdır. Osmanlı Döneminde başlayan tasnif çalışmaları günümüze kadar devam etmiş,100 milyon civarındaki evrakın bugüne kadar 50 milyona yakını tasnif edilebilmiştir.
            Osmanlı Arşivlerinde ilk tasnif çalışmaları, İkinci Meşrutiyetin       ilanından sonra Abdurrahman Şeref Bey'in vakanüvisliğe atanmasıyla kurulan “Osmanlı Tarih Encümeni” ile başlamıştır. Osmanlı Tarih Encümeni’nin oluşturduğu Ali Emiri Efendi’nin başkanlığındaki kurul, 1918-1921 yılları arasında, Osmanlı Arşivlerinde tasnif çalışmaları yapmıştır. Ali Emiri Efendi'nin başkanlığında çalışan bu kurulun çalışmaları, “Ali Emiri Tasnifi” diye adlandırılmıştır. Ali Emiri Tasnifi diye anılan bu sınıflandırmada Osman Gazi'den Abdülmecit devrine kadar olan belgeler tarihsel sıra göz önüne alınarak her padişah dönemine göre tasnif edilmiştir. Bu tasnif 180.700 belgeyi kapsamaktadır ve Osmanlıca yazılmış olan 53 adet katalogdan oluşmaktadır.
            İkinci Tasnif çalışmaları, 1921’de İbnülemin Mahmud Kemal'in yönetiminde yapılmıştır. Bu çalışma konulara göre yapılmıştır. Bu tasnifte; yirmi üç ana konu altında, 15. ve 19. yüzyıllara ait 47. 125 adet belge tasnif edilmiştir. Bu tasnif 29 ciltlik katalogdan oluşur ve Arap harfleriyledir. Milli Mücadele dönemine denk gelen bu tasnif çalışmaları dönemin savaş şartları nedeniyle devam ettirilememiştir.
      
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner227

banner233

banner255