banner165

Şirketler neden batar? Yani bunun da psikolojide yeri var mıdır? Grup bilinci, ortak hedef, motivasyon, grup dinamiği, aidiyet, sosyal etki vs. bir şekilde bu girişe bağlamalıyım.  İlişkideki ayrılık sebebi sosyal kaytarma olabilir mi?  Şans mı, kader mi? Kader mi, seçim mi?

Neden yazdığımı bilmediğim ilk sorunun cevabına bir şeyler bulmayı deneyeyim. Sosyal kaytarma? Evet, bence bu. Geriye kalan 8457 nedeni boş verir isek şirketlerin batmasının veya grubun başarısız olmasının sosyal psikolojideki yeri; Sosyal Kaytarma.  Yani uzun uzadıya bir eğitim veriyor olsam geri kalan 8457 nedeni sayardım kesin(!) Sayı neden 8457 bilmiyorum. Girişteki sorunun ağırlığı altında ezilmeden asıl konuya gelelim; Sosyal Kaytarma.

İnsanların herhangi konuda bireysel çalışması ile grupla çalışmasındaki sarf ettiği enerjisi aynı mıdır? Mesela sevdiğim kadının bana ilgi duyması için bireysel harcadığım çabanın yanında yakınımızdaki insanları da buna dahil etmek ne kadar avantaj sağlar? Bu ağır sorudan sonra örnekleri aşktan, sevgiden vermeye çalışıyorum farkındaysanız. Bir ekip olarak hedefe ulaşmaya çalışmak bendeki sorumluluğu biraz azaltır mı? Ne biliyim mesela bir küpe hediye etmek istersem, bunu küpeden anlayan başka bir kadına aldırmam işimi kolaylaştırmaz mı? Küpeyi o alacak, onun sevdiği yemekleri bir başkası hazırlayacak. Diğer insanlardan da bu konuda başka başka yardımlar alacağım. Bana düşen güzelce giyinip karşısına çıkmak olacak. Oysa belki de yalnız olsam birçok şey daha yapmak isteyecektim. Şimdi böyle bir durumda derim ki: ‘‘O kadar kadından yardım alıyorsun, vardır bir bildikleri; yapılması gereken ekstra bir şey olsa idi söylerlerdi.’’ Veya başka bir örnek daha verirsem; sokakta biri bayılsa ya da biri çığlık atsa herkes meraktan bakar ama çoğunlukla insanlar pek yardım etmez. Nasıl olsa birileri yardım ediyordur diye düşünürler. İşte buna tam olarak Sosyal Kaytarma denir. Bu konuda yapılan ilk deneylerde halat çekme yarışması üzerine araştırma yapılmıştır. İnsanların bire bir yarışmada grupla yarıştığından daha çok enerji sarf ettiği görülmüştür. Bireysel performansın net bir şekilde ölçülemediği bir grup çabası söz konusu olduğunda, kişiler tek başlarına sorumlu olduklarından çok daha az efor gösterme eğiliminde olurlar. Peki sosyal kaytarma neden olur? İnsanlar grup içinde çalışırken harcadıkları çabanın gözden kaybolup gideceğini düşünebilirler. Bireyler, gruptaki diğer kişilerin kaytarma davranışı göstereceklerini düşünebilirler ve bu yüzden de kendi çabalarını azaltarak eşitlik sağlayabilirler. Grup üyeleri, üzerlerine düşen görevleri yapmadıklarında oluşacak eksikliği grubun diğer üyelerinin kapatacağını varsayabilirler.

Grup üyelerinin performansını arttırmanın yolu sosyal kaytarmanın gerçekleşmesini engellemek adına bireyin performansını ayırt edilebilir yapmaktır. Somut, net görevler verildiği zaman kişi bundan kaçamaz. Birbirine bağlı görevler de verilebilir. Her bir grup üyesinin performansı tanımlanabilir ve/veya ölçülebilir hale getirilebilir. Kendi performansının grup performansı içinde yok olmadığını hisseden bireyler sosyal kaytarmaya daha az yönelir. Sosyal kaytarmayı önlemenin bir yolu da görevin zorluğu ve başarının önemini konusunda farkındalık sağlamaktır. Grup üyelerinin grup ile özdeşim kurmaları da sosyal kaytarmayı azaltır.

Yazıyı, bu kavramı da anlatan güzel bir hikaye ile sonlandırmakta fayda var.

Bir ülkede dört kişi yaşıyormuş. Bunların adları da HERKES, BİRİSİ, HERHANGİ BİRİ ve HİÇ KİMSE imiş.

Bir gün yapılması gereken çok önemli bir iş ortaya çıkmış ve HERKES, BİRİSİ’nin bu işi yapacağından eminmiş.

Gerçi işi HERHANGİ BİRİ de yapabilirmiş ama HİÇ KİMSE yapmamış.

BİRİSİ bu duruma çok kızmış, çünkü iş HERKESİN işiymiş.

HERKES, HERHANGİ BİRİ’nin bu işi yapabileceğini düşünüyormuş.

Ama KİMSE HERKES’in yapamayacağının farkında değilmiş.

Sonunda HERHANGİ BİRİ’nin yapabileceği bir işi HİÇ KİMSE yapmadığı için HERKES BİRİSİ’ni suçlamış…

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner189

banner185

banner188