banner214

Bir varmış; bir yokmuş

Evvel zaman içinde

Kalbur saman içinde

Develer tellal iken

Pireler berber iken

Ben dedemin beşiğini tıngır mıngır sallarken…

Kimi zaman eğlendiren kimi zaman düşündüren masallar…

Masallar, toplumları eğiten; onların değerlerini ve kültürlerini kuşaktan kuşağa aktaran temel unsurlardır. Toplumlar dertlerini, sevinçlerini, yaşamsal faaliyetlerini, yaşadıkları sorunları, sorunlara karşı geliştirdikleri çözümleri, gelecekten beklentilerini masallar ve masal kahramanları yoluyla anlatarak gelecek kuşakları eğitmeye çalışmıştır.

Masallar, çocukların hayal dünyasını zenginleştirirken, kelime hazinelerinin de gelişmesine katkı sağlar.  Hayal dünyası o kadar uçsuz bucaksızdır ki, bu dünyanın içini nitelikli içeriklerle doldurmak gelecekte iyi karakterlere sahip bireyler yetiştirmenin ilk adımları olacaktır.

En değerlilerimiz olan çocuklarımıza okuduğumuz ya da onların okudukları masallar her zaman nitelikli içeriklere sahip midir?

Her masal yolculuğuna çocuklarımızı emanet edebilir miyiz?

Masal seçerken hangi içerik özelliklerine dikkat etmeliyiz?

Birkaç gün önce üzerinde MEB tavsiyeli yazan ‘Fatmacık’ isimli çocuk masalını küçük çocuğumuza okumaya başladım. Üzerinde MEB onayı bulunduğu için içim rahat bir şekilde satılarda ilerlerken bir anda şok eden cümlelerle karşılaştım. Cümlelerde küçük bir çocuğun süt kazanında kaynayarak can vermesi, bunu gören başka bir masal kahramanının intihar etmesi ile devam eden olaylar zinciri…. Bir anda okuduğumun masal olmadığından emin oldum. Travmatik olaylar zincirini sıradanlaştırarak anlatan bu masalın çocuklar üzerinde yaratabileceği etki göz ardı edilmemelidir. Bu etki çocuklara ‘kötü bir olay karşısında intihar etmek normaldir’ mesajı iletebilir. Bu durum bizlere her masalın doğru mesaj vermediğini kanıtlar niteliktedir.

Masallarda iyi ile kötünün, doğru ile yanlışın, zalim ile merhametlinin, … mücadelesi anlatılır. Bu mücadelede yaşanılanlar çocukları gerçek hayata hazırlar. Masalların içinde kendilerini bulan çocuklar masal kahramanları gibi davranışlar da gösterebilirler. Bu durum çocuklarda empati yeteneğinin gelişmesine olanak sağlar.

Masalların çocuklarımızın gelişimi için oldukça önemli olduğunu artık biliyoruz. Bu nedenle çocuklarımızı emanet edeceğimiz masal yolculuğunu da doğru seçmemiz gerekmektedir. Bu yolculukta çocuklarımızı sihir, büyü, özel güçler gibi bilinmeyen ve korku yaratan içeriklerden uzak tutmalıyız. Çocuklarımız için travma yaratabilecek şiddet, aşırılık ve hakaret içeren anlatımları tercih etmemeliyiz. Ayrıca masallarda dil, din, ırk, cinsiyet ayrımı yapılmamasına ve ideolojik yönlendirmede bulunulmamasına da özen göstermeliyiz. Masal yolculukları ayrımcılığı ve ön yargıları oluşmadan yok eden yolculuklardır.

Masalların çocukları gerçek hayata hazırlayan araçlardan biri olduğunu söylemiştik. Mademki öyle; ‘masallarda gerçek hayatta olan olayların da anlatılması doğal değil midir?’ sorusunu sorduğunuzu duyar gibiyim. Bu sorunun cevabını size örnekleri ile anlatacağım.

‘Kırmızı Başlıklı Kız’ masalını bilmeyenimiz yoktur. Bu masalda annesinin sözünü dinlemeyerek ormanda gezinen bir kız vardır. Büyükannesini tanımayacak kadar ona yabancıdır. Masalın buraya kadarı normal sayılabilir. Ancak avcının hayvanın karnını deşmesi, içini taşla doldurup onu uçurumdan yuvarlaması sizce normal midir? Bu durum çocuklarımıza şiddet içeren mesajlar vermektedir. ‘Yapılan bir hata karşısında, hata yapanın canını almak gerektiği’ mesajı çocuklarımıza iletilmektedir.

‘Karga ile Tilki’ masalı vardır. Tilki karganın peynirini ‘kurnazlık’ yaparak alır ve kaçırır. Burada verilen mesaj, başkasının malının kurnazlık yoluyla izinsiz de alınabileceğidir. Bu hikâyeyi okuduktan sonra çocuğunuz size ‘Anne/Baba, arkadaşımızı kandırarak, ona yalanlar söyleyerek elinde avucunda ne varsa almak normal midir?’ sorusunu sorarsa şaşırmamak gerekir.

‘Hansel ve Gretel’ masalını hatırlayalım. Masalda üvey anne tarafından istenmeyen çocukların babaları tarafından ıssız ormana terk edilmesi olayı vardır. Bir babanın çocuklarını ıssız bir ormana bırakmasını normal gösteren bu masalda olaylar bununla bitmez. Çocuklar bir cadının evine sığınırlar. Bu cadı ise çocukları şişmanlatarak yemeyi planlar. Çocuklar gerçek amacını öğrendikleri cadıyı ateş kazanına atarak evden kaçarlar. Baba evlerine geri dönerler. Babaları ise evlendiği kadın evi terk ettiği için çocukları tekrar eve kabul eder. Çocuklarda babalarına cadının evinden aldıkları altınları hediye ederler. Hikâye böylece mutlu sonla biter.

Bu hikâyenin henüz soyut düşünemeyen çocukların zihninde yarattığı korkuyu anlayabilir misiniz? Anne ya da babanın evlilik için çocuklarını ormanda bir başına bırakabileceği düşüncesi ile uykuya dalan çocuklar kabuslarla uyanabilirler.

Bazı masallarda ise ‘kör, kambur, topal, çirkin’ gibi benzetmeler yapılmaktadır. Bazen de ‘domuz, eşek, köpek’ gibi yakıştırmalara yer verilmektedir. Doğal gibi görülen hatta mizah konusu yapılan bu ifadeler, ilerleyen yıllarda çocuklar arasında akran zorbalığına neden olabilmektedir. Özellikle okullarda çocuklar için ciddi problemlere kaynak oluşturabilmektedir.

Her masal doğru masal değildir! Çocuklarımızın kişiliklerinin oluştuğu yaşlarda onlara okuduğumuz masalların doğru seçilmesine dikkat etmeliyiz.  Seçtiğimiz masallar çocukların seveceği türden olmalıdır. Onları hem eğlendirmeli hem de düşündürmelidir. Masallar doğa sevgisini aşılamalıdır. Masallarda arkadaşlık, kardeşlik, barış, dostluk kavramlarına yer verilmelidir. Çocuklar masallarda kendilerini özgür hissetmelidir. Bunlarla birlikte masallarda ölüm, korku, şiddet, nefret içeren mesajlardan uzak durulmalıdır. En önemlisi de her masal ‘mutlu bir sonla’ bitmelidir. Çocuklar yaşanılan zorlukların, çalışarak ve üreterek aşılacağını kavramalıdır.

Unutulmamalıdır ki; keyifle dinlenen/okunan masallardan ömürlük dersler çıkarılır.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Faruk Eroğlu 4 ay önce

Bazan da haramiler malı götürürken karşısındakileri uyutmak için masal anlatırlar. Yani amaca niyete göre masallar da var.
Doğru olanları takdir ediyoruz ve seviyoruz zaten.

banner227

banner233

banner255

restbet